คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2797/2529

พนักงานอัยการจังหวัดยะลา   โจทก์

ห้างหุ้นส่วนจำกัดโกวิทเทรดดิ้งโดยนางชนกพร แซ่หลี หุ้นส่วนผู้จัดการ  ผู้ร้อง

ห้างหุ้นส่วนจำกัดโกวิทเทรดดิ้งโดยนางสาวรัตติยา แซ่เลี่ยง ตัวแทนผู้รับมอบอำนาจ   จำเลย

ป.พ.พ. มาตรา 75

ป.วิ.อ. มาตรา 7, 165

ป.วิ.พ. มาตรา 60 วรรคสอง

พ.ร.บ.แร่ พ.ศ.2510

          การฟ้องคดีอาญาต่อห้างหุ้นส่วนจำกัดซึ่งเป็นนิติบุคคล จะต้องมีหุ้นส่วนผู้จัดการซึ่งเป็นผู้แทนห้างหุ้นส่วนจำกัดจึงจะดำเนินคดีได้ ถ้าหุ้นส่วนผู้จัดการไปต่างประเทศไม่อยู่ในขณะฟ้อง ต้องถือว่าห้างหุ้นส่วนจำกัดไม่มีตัวอยู่อย่างสมบูรณ์ตามกฎหมาย และต้องถือว่าไม่มีตัวจำเลยมาศาลในวันฟ้อง ศาลรับฟ้องไม่ได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 165

          ห้างจำเลยทำหนังสือมอบอำนาจให้ ร. มีอำนาจแทนในการติดต่อกับพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ.2510 ในกิจการเช่นสำรวจแร่ ทำเหมือง ฯลฯ และปฏิบัติตามพระราชบัญญัติควบคุมแร่ พ.ศ.2514ดังนี้ ห้างจำเลยมิได้มอบอำนาจให้ ร.ดำเนินคดีแทนจำเลยทั้งการมอบอำนาจให้ร. เป็นเวลาภายหลังจากห้างจำเลยได้กระทำความผิดอาญาแล้ว พนักงานสอบสวนจึงไม่มีอำนาจสอบสวน ร. ในฐานะเป็นตัวแทนจำเลย โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องโดยอาศัยการมอบอำนาจตามใบมอบอำนาจดังกล่าว การดำเนินคดีนี้ของ ร. จึงไม่ผูกพันห้างจำเลยและคำพิพากษาก็ไม่ผูกพันห้างจำเลย โจทก์จึงไม่อาจยึดทรัพย์ของห้างจำเลยมาชำระค่าปรับตามคำพิพากษาได้

                                ________________________________

           คดีสืบเนื่องมาจากเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2525 โจทก์ฟ้องจำเลยว่าเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2524 แร่ดีบุกขาดหายไปจากบัญชีแร่คงเหลือของจำเลยขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติแร่ จำเลยให้การรับสารภาพ ศาลพิพากษาปรับจำเลยคดีถึงที่สุด แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา โจทก์จึงนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของจำเลย ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องโดยนางชนกพร หุ้นส่วนผู้จัดการไม่เคยถูกฟ้อง ผู้ร้องมอบอำนาจให้นางสาวรัตติยา ดำเนินการติดต่อขอใบอนุญาตออกแร่เท่านั้น และมอบอำนาจหลังจากเกิดเหตุ ผู้ร้องไม่ได้มอบอำนาจให้นางสาวรัตติยาดำเนินคดีแทน ผู้ร้องจึงไม่ต้องรับผิด โจทก์ไม่มีอำนาจนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของผู้ร้อง ขอให้ศาลสั่งปล่อยทรัพย์ที่โจทก์นำยึด

          โจทก์คัดค้านว่า นางสาวรัตติยาทำงานให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดโกวิทเทรดดิ้งมาก่อนเกิดเหตุ และได้รับมอบอำนาจจากห้างหุ้นส่วนจำกัดดังกล่าว ย่อมเป็นคู่ความในฐานะจำเลย นางสาวรัตติยาตัวแทนผู้รับมอบอำนาจรับสารภาพ ศาลมีคำพิพากษาและคดีถึงที่สุด คำพิพากษาย่อมผูกพันจำเลย ขอให้ยกคำร้อง

          ศาลชั้นต้นพิพากษายกคำร้องของผู้ร้อง

          ผู้ร้องอุทธรณ์

          ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ปล่อยทรัพย์พิพาท

          โจทก์ฎีกา

          ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า ห้างหุ้นส่วนจำกัด โกวิทเทรดดิ้ง มีนางชนกพรเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2525 พนักงานอัยการจังหวัดยะลาเป็นโจทก์ฟ้องห้างหุ้นส่วนจำกัด โกวิทเทรดดิ้ง โดยนางสาวรัตติยาเสมียนพนักงานของห้างดังกล่าวอ้างว่าเป็นตัวแทนผู้รับมอบอำนาจของห้างดังกล่าวเป็นจำเลยขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติแร่ ทั้งนี้ เพราะนางชนกพรหุ้นส่วนผู้จัดการไปต่างประเทศ พนักงานสอบสวนเกรงว่าคดีจะขาดอายุความนางสาวรัตติพรแต่งทนายความสู้คดี โดยลงชื่อเป็นตัวแทนของห้างดังกล่าว ต่อมาให้การรับสารภาพศาลพิพากษาปรับ คดีถึงที่สุด และวินิจฉัยว่าการฟ้องคดีอาญาต่อห้างหุ้นส่วนจำกัดซึ่งเป็นนิติบุคคล จะต้องมีหุ้นส่วนผู้จัดการซึ่งเป็นผู้แทนห้างหุ้นส่วนจำกัดจึงจะดำเนินคดีได้ เพราะถ้าหุ้นส่วนผู้จัดการไม่อยู่ในขณะฟ้อง ต้องถือว่าห้างหุ้นส่วนจำกัดไม่มีตัวอยู่อย่างสมบูรณ์ตามกฎหมายและต้องถือว่าไม่มีตัวจำเลยมาศาลในวันฟ้อง ศาลรับฟ้องไม่ได้ ต้องห้ามตามมาตรา 165 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เมื่อขณะฟ้องนางชนกพรหุ้นส่วนผู้จัดการห้างจำเลยไม่อยู่ โจทก์ย่อมไม่มีอำนาจฟ้องห้างจำเลยเป็นคดีอาญาได้ หนังสือมอบอำนาจลงวันที่ 14 มกราคม 2525 มีข้อความว่าห้างหุ้นส่วนจำกัดโกวิทเทรดดิ้ง ตั้งให้นางสาวรัตติยามีอำนาจแทนในการติดต่อกับพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2510 ในกิจการดังต่อไปนี้คือ สำรวจแร่ ทำเหมือง ซื้อแร่ ขายแร่ เก็บแร่ ชำระุค่าภาคหลวงแร่ มีแร่ไว้ในครอบครอง ขนแร่ แต่งแร่ ประกอบโลหกรรม นำแร่เข้าหรือส่งแร่ออกนอกราชอาณาจักร รับเงินค่าธรรมเนียมต่าง ๆ และเงินคงเหลือคืน และปฏิบัติตามพระราชบัญญัติควบคุมแร่ พ.ศ. 2514 ดังนี้ ตามหนังสือมอบอำนาจห้างจำเลยมิได้มอบอำนาจให้นางสาวรัตติยาดำเนินคดีแทนจำเลย และทั้งเป็นการมอบให้ดำเนินกิจการติดต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับกิจการค้าแร่แทนห้างจำเลยตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2525 การกระทำความผิดของห้างจำเลยครั้งนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2524 ซึ่งเป็นวันก่อนห้างจำเลยมอบอำนาจให้นางสาวรัตติยา แม้ฟังได้ว่าห้างจำเลยกระทำความผิดตามพระราชบัญญัติแร่นางสาวรัตติยาก็มิได้มีส่วนร่วมกระทำความผิดด้วย เพราะได้รับมอบอำนาจหลังจากเหตุเกิดขึ้นแล้ว ดังนั้น พนักงานสอบสวนย่อมไม่มีอำนาจสอบสวนนางสาวรัตติยาในฐานะเป็นตัวแทนจำเลยเกี่ยวกับคดีอาญาคดีนี้ได้ โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องโดยอาศัยการมอบอำนาจของจำเลยแก่นางสาวรัตติยาตามหนังสือมอบอำนาจเอกสารหมาย ร.4 การดำเนินคดีนี้ของนางสาวรัตติยาจึงไม่ผูกพันห้างจำเลย คำพิพากษาคดีนี้หาผูกพันห้างจำเลยไม่ โจทก์ไม่อาจยึดทรัพย์ของห้างจำเลยมาชำระค่าปรับคดีนี้ได้

          พิพากษายืน

( ดำริ ศุภพิโรจน์ – อำนวย อินทุภูติ – สมศักดิ์ เกิดลาภผล )

Advertisements